قدمت و تاریخ ساخت
بر اساس لوح تاریخی موجود در مسجد، تاریخ ساخت بنا سال ۷۳۹ هجری قمری است که آن را در شمار آثار قرن هشتم هجری قرار میدهد.
این بنا در دورههای مختلف تاریخی، به ویژه در دوران سلجوقی، ایلخانی و پس از آن، مرمت و بازسازی شده و به همین دلیل لایههایی از معماری دورههای مختلف را در خود دارد.
معماری مسجد
معماری مسجد جامع شهرضا نمونهای اصیل از سبک سلجوقی است؛ بنایی که با آجر ساده ساخته شده و سادگی آن، شکوه و وقار تاریخیاش را برجسته تر میکند، گنبد مسجد حدود ده متر ارتفاع دارد و در کنار آن دو مناره قرار داشته که یکی از آنها بر اثر صاعقه تخریب شده و تنها یک مناره تاریخی همچنان پابرجاست.
شبستان بزرگ مسجد فضای اصلی عبادت را شکل میدهد و محراب نقاشیشده آن از هنر و ذوق معماران گذشته حکایت دارد، منبر سنگی مسجد نیز از عناصر ارزشمند و کهن بناست که هنوز اصالت خود را حفظ کرده است.
این مسجد در ابتدای بازار بزرگ سرپوشیده شهرضا قرار دارد و از نظر ترکیب معماری، نمونهای شاخص از سادگی و استحکام بناهای سلجوقی است.
ویژگیهای تاریخی و فرهنگی
در منابع گردشگری و تاریخی، چند نکته مهم درباره مسجد جامع شهرضا ذکر شده است:
این مسجد یکی از زیباترین آثار تاریخی شهرضا به شمار میرود که در گذشته حوض بزرگی در میانه حیاط وجود داشته که بعدها تخریب شده است.
وقفنامهای سنگی در دالان مسجد موجود است که بخشی از آب «صحرای موقان» را وقف مسجد کرده تا درآمد آن صرف سادات فقیر، تعمیرات، فرش و روشنایی مسجد شود.
جایگاه اجتماعی و مذهبی
با توجه به موقعیت مسجد در مرکز بافت قدیمی شهر و کنار بازار، این بنا در طول تاریخ:
محل برگزاری نمازهای جماعت و مراسم مذهبی، مرکز تجمع مردم در رویدادهای اجتماعی، نقطه اتصال بازار و محلههای قدیمی یکی از مهمترین نمادهای هویت دینی شهرضا بوده است.
