تقریباً همه ما تجربهاش کردهایم؛ لحظهای که ناگهان احساس میکنیم صورتمان داغ شده و گونههایمان سرخ شدهاند. خجالت کشیدن یکی از عجیبترین واکنشهای بدن انسان است، چون برخلاف بسیاری از واکنشهای فیزیولوژیک، کاملاً به احساسات اجتماعی و آگاهی از نگاه دیگران وابسته است.
وقتی فرد خجالت میکشد، مورد توجه قرار میگیرد، اشتباه میکند و یا احساس قضاوت شدن دارد، مغز وارد وضعیت استرس اجتماعی میشود. در این لحظه، سیستم عصبی سمپاتیک فعال میشود؛ همان سیستمی که در واکنش «جنگ یا گریز» نقش دارد.
در واکنش به این استرس، رگهای خونی زیر پوست صورت گشاد میشوند و جریان خون افزایش پیدا میکند. نتیجه این فرایند، گرمای صورت سرخی گونهها و گاهی حتی قرمز شدن گوشها و گردن است.
دانشمندان هنوز دقیقاً نمیدانند چرا این واکنش بیشتر در صورت رخ میدهد، اما احتمال میدهند به حساسیت بالای رگهای خونی این ناحیه مربوط باشد.
چرا فقط در موقعیتهای اجتماعی؟
نکته جالب این است که خجالتزدگی معمولاً زمانی رخ میدهد که فرد بداند دیگران او را میبینند یا قضاوت میکنند. به همین دلیل، برخی روانشناسان میگویند سرخ شدن صورت بخشی از تکامل اجتماعی انسان است؛ نوعی «سیگنال غیرکلامی» که نشان میدهد فرد متوجه اشتباه خود شده و یا احساس شرمندگی دارد.
افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی معمولاً شدیدتر دچار سرخ شدن صورت میشوند. همین موضوع گاهی باعث یک چرخه معیوب میشود و آن هم این است که فرد از قرمز شدن میترسد و اضطرابش بیشتر میشود؛ در نتیجه بیشتر سرخ میشود.
سرخ شدن صورت هنگام خجالت، فقط یک واکنش ساده پوستی نیست؛ ترکیبی از عملکرد مغز، سیستم عصبی و روابط اجتماعی انسان است. شاید همین ویژگی نشان میدهد مغز ما تا چه اندازه به نگاه دیگران حساس است.
